close
تبلیغات در اینترنت
کاروند
مجموعه مقالات استاد احمد کسروی
 
گفتار های پر بازدید
 
گفتار های بختامدی
مید - ماد ، مای ، ماه

مردم "ایر" یا "آری" كه گفتیم در چند هزار سال پیش به پشته ایران درآمدند به چند تیره بودند. از جمله چهار تیره از ایشان در تاریخها معروف گردیده: نخست "ماد" كه در شمال و غرب نشیمن داشته اند. دوم پارس كه در جنوب جای گزیده بودند. سوم پارت كه در شرق پشته می نشستند. چهارم سگ یا سگز كه نام آنان را در جای دیگری برده ایم.

"مادان" و "پارسان" و "پارتان" سه تیره پشت سر هم در ایران بنیاد پادشاهی نهاده اند و اینست كه نام آنان در تاریخها شناخته گردیده. اما "سگان"؛ ایشان اگرچه در پشته ی ایران پادشاهی نیافتند ولی چون همیشه بر ایران می تاختند و جنگهایی میانه آنان با پادشاهان ماد و پارس روی داده از اینجا نام ایشان هم در تاریخها مانده است.

مقصود نامهای سه تیره نخستین است: نام "پارس" تاكنون بازمانده و خود این نام است كه یونانیان به تحریف "پرس" گفته اند و از زبان ایشان به زبانهای اروپایی انتقال یافته است.

واژه "پارت" یا "پرتو" نام اشكانیان و همان است كه در پارسی "پهلو" گردیده و این است كه اشكانیان را "پهلویان" می خواندند.

اما "ماد": این نام در نوشته ی سنگی بیستون و در تورات به این شكل آمده ولی در زمان اشكانیان و ساسانیان شكل آن تغییر یافته به سه گونه گفته می شده: بدینسان كه خود مردم مادستان (عراق عجم ، آذربایجان) آن را "مای" خوانده و مردم پارس آن را "ماه" می گفته اند و به زبان ارمنیان "مار" خوانده می شده. این شكل آخر شاید در آذربایجان هم شایع بوده باشد.

از هر سه شكل كلمه یادگارهایی در میان نامهای آبادیها بازمانده چنانكه "مایان" كه دیهی در بیرون تبریز و دیگری در نزدیكی دامغان و سومی در پیرامون مشهد می باشد و "ماهان" كه آبادیی در كرمان و دیه هایی در دیگر جاهاست، "ماهدشت" یا "مایدشت" ابادی معروف بیرون كرمانشاهان از یادگارهای آنهاست .

گویا عراق عجم را زمانی "كشور ماه" یا "ماه آباد" (ماه آوا) می خوانده اند چنانكه این نامها در مثنوی ویس و رامین كه اصل آن به زبان پهلوی و یادگار زمانهای باستان بوده می برد. نیز از كتابهای اسلامی پیداست كه در آخر ساسانیان هنوز این نام از میان نرفته بود و این است كه چون عرب به ایران دست می یابد و دو دسته از جنگجویان عرب یكی در كوفه و دیگری در بصره برای پاسبانی نشیمن می گیرد و خراج این سرزمین (عراق عجم) نیمی به جنگجویان بصره و نیم دیگری به جنگجویان كوفه پرداخته می شده از اینجا آن نیم را "ماه الكوفه" و این نیم را "ماه البصره" می خوانده اند

به هر حال شكل باستان واژه كه "ماد" بوده در زمان هخامنشیان به زبان یونانی رفته و چون رسم یونانیان بوده كه " آ " پارسی را به " e " تبدیل می كرده اند از روی این رسم خود "ماد" را نیز "مید" Mede می سازند سپس از آن زبان به زبانهای اروپایی درآمده و معروف گردیده و به دست ترجمه كنندگان به همان شكل محرف یونانی در همان كتابها و روزنامه ها شایع شده. در حالی كه شكل درست باستان در تورات و نوشته ی بیستون و شكلهای دیرتر آن در نامهای آبادیها بازمانده است. به هر حال واژه "مید" غلط و به جای آن "ماد" یا "ماه" یا "مای" درست می باشد.

 

استاد احمد کسروی - ماهنامه ی پیمان - سال یکم - شماره ی پنجم - بهمن ماه 1312

شمار بازدید از این گفتار: 12
فرهشت های پیوسته: غلط های تازه ,
|
برتری گفتار : 5
|
شمار ستاره دهندگان : 2
|
گردایش برتری ها : 10